Previous Posts

Archives

Links
کوردستانی گه وره
1/30/2005

baxir bin bo great kurdistan به خیر بین بو کوردستانی گه وره


فرمیسکی بۆ کوردستان


ئه ی سه رگه ردانی مانوو
لێ قه وماوی بێ خانوو
ئه ی ماڵ و منداڵ له کوڵ
ئاواره ی نیشتیمان چوڵ
ئه ی برای کوردستانی
که ی مافی خۆت ئه ستێنی
ئه ی باڵه نده ی بێ هێلان
ئه ی وه ی لانی به سته زمان
له و ده شت و دوڵ و کێوه
دوو کوڵ ئه به ی به رێوه
کوڵی ماڵ و منداڵت
ته زاندویه تی باڵت
کوڵی خه می وه یلانی
دڵت گرتو یه شانی
بارت قورس و پێ په تی
رێبواری رێی مه ینه تی
ئاخوا خه می نیشتیمان
پێت قورسه یا کوڵی شان؟

ئه م هۆنراوه رێک و پێکه ئی ماموستا شه ریف و هونه رمه ند میکاییل
به جوانی کردویه تی به گورانی وا بزانم شاییر بۆ فه له ستینی گووتو
1/29/2005

کوردم ئه من

گه رچی تووشی ڕه نجه ڕۆیی و حه سره ت و ده ردم ئه من

قه ت له ده س ئه م چه رخه سپڵه نابه زم ، مه ردم ئه من

ئاشقی چاوی که ژاڵ و گه ر دنی پڕکاڵ نیم

ئاشقی کێو و ته یلان به نده ن و به ردم ئه من

گه ر له برسان و له به ر بێ به رگی ئیمڕۆ ڕه ق هه ڵێم

نۆکه ری بێگانه ناکه م تا له سه ر هه ردم ئه من

من لا زنجیر و ته ناف و دار و به ند باکم نیه

له ت له تم که ن ، بمکوژن ، هێشتا ده ڵێم کوردم ئه من
هیمن

ئه وه تکایه چاو لیبکه ن

ماموستایانی کورد

ئازادی

هه ناسه کـــــانم بۆ تۆ ، ئێســــــقاناکانم بۆ مردن

وشه کـــــــانم بۆ تۆ ، په نجه کــــــانم بۆ مردن

ده ریاکـــــانم بۆ تۆ ، ماسیه کـــــــــان م بۆ مردن

ئه ی شه وی من ده ناو ئه م روناکییه د ا که ژه هره

ئه ی قه فه سی من ده ناو ئه م ئازادییه که زیندانه

به ختیار عــــه لی
1/27/2005

راهنمای مختصری از نوشتن زبان کردی



برای نوشتن زبان کردی ، غالباً از الفبای عربی استفاده میشود ، اما برای کم شدن فاصله ی نوشتار با گفتار و نیز بیان برخی از ویژگیهای زبان کُردی ، تغیراتی چند در این رسم الخط وارد شده است ، که به اختصار بیان می شود:



حرکات و اعراب در رسم الخط کردی

1-زَبَر(فتحه). به جای گذاشتن علامت فتحه روی حروفی که این حرکت را دارند،به آخر آن حروف حروف "ه" اضافه میشود. مثال: حَسَن = حه سه ن ، بَهمَن = به همه ن بَرادَر= به راده ر

2-زیر(کسره) . در وسط کلمه "مـێــو" و در حالت پیوستگی به آخر کلمه یا آزاد "ێ" نوشته میشود. مثال: کِتاب = کێتاب ، زِمستان = زێمێستان ، پسر =پێسه ر .
3-پیش(ضمّه) . ضمّه کوتاه را یک واو و ضمّه کشیده را دو واو مینویسند.
مثال: کُوردستان = کوردستان

4- تشدید(ــّــ). حروف مشدّد به صورت تکرار حروف نشان داده می شوند.
مثال: محُمّد = موحه ممد ، مکّه = مه ککه

5- کسره ی کوتاه. صوتی کوتاه نزدیک به صوت کسره است که در رسم الخط لاتین به صورت "I" نشان داده میشود ، عرب آن را کسره ی مختسسه یعنی کسره ی دزدکی میخوانند. و در عربی هیچ گونه علامت بخصوصی ندارد. ولی در بعضی از کتابها با گذاشتن یک علامت ساکن کلمه را به دو سیلابی تبدیل میکنند .
مثال : بین^گ = سیلاب اول " بیـــت" و سیلاب دوم "نگ" . به این ترتیب حرف "ن" با این کسره ی کوتاه بیان شده است.

6- الف(ا) . در وسط یا آخر کلمه می آید و معادل حرف الف در وسط و آخر کلمات فارسی است؛ و در اوّل کلمه ، همزه ( ئـــ ) می آید .
مثال: باران = باران ، آشنا = ئاشنا ، آلاچیغ = ئالاچیغ

7- نشانه های اصواتی که از خصوصیات زبان عربیند و در زبان کردی نیستند. از الفبای کردی حذف شده اند . از قبیل : ث ،ص ، ذ ، ض ، ط و ظ ، که کردان آن را تلفظ نمیکنند و در الفبا جایی ندارند . به جای "ث" و "ص" از حرف "س" و به جای "ذ" ،"ض" ، "ذ" و"ظ" از حرف "ز" استفاده میشود. و همچنین جای "ط" را "ت" گرفته است.
8- نشانه های اصواتی که در زبان کردی تلفظ میشوند و زبان عربی فاقد آنهاست ،با علایم ویژه نشان داده و به الفبای کردی افزوده اند، که عبارتند از : "پ" ، "چ" ، "ر" ، "ژ" ، "ڤ" ، "گ" ، "ڵ" ، "ۆ" ، "ێ" .

حرف "ڤ" معادل v در خط لاتین ، نمایانگر صوتی است که فارسی زبانان یا به طور اصح تهرانیان در تلفظ کلمات "اوّل" و "مرودشت" در مورد حرف واو دارند.

حرف "ڵ" در زبان فارسی تلفظ نمی شود و در میان زبانهای ایرانی ، از اختصاصات زبان کردی است . برای تلفظ این حرف باید سطح بیشتری از نّک زبان را به سقف دهان چسپاند و آنگاه صدای "ل" را از ته دهان تلفظ کرد.

حرف "ۆ" واو مجهول در زبان فارسی امروز نیست . برای تلفظ آن مانند تلفظ واو لب را گرد کرده و دهان قدری بیشتر باز میکنیم .

حرف "ێ" (یای مجهول) در فارسی هم تلفظ میشود و در واقع شبیه کسره ایست که زیر حرفی قرار بگیرد. مثال : کِتاب = کێتاب .

باید دانست که "ڵ" هیچگاه در اول کلمه نمی آید و بر عکس اگر کلمه ای با حرف "ر" شروع شده باشد حتماً "ر" بزرگ تلفظ میشود.


شیرکو بیکس

از شعرهای من اگر گل را بگیرند
از چهار فصل،فصلی ام می میرد
اگر دلدارم را دو فصل
اگر نان را بگیرند
سه فصلم میمیرد
و آنگاه که آزادی را از شعرم بگیرند
چهار فصلم می میرد
وخودم نیز
((شیرکو بیکس))
وب لاگه کانی تر

هونراوی ئاشقانه وه ر گیران بو فارسی


گیانه‌كه‌م بۆچی گوتت ئه‌و ئیشقه‌ئــــــــاکامی نیه
جانا برای چه گفتی این عشق عاقبت ندارد

دڵبه‌رم له‌و بیره‌ناخۆشه‌مه‌به‌ستی تــــــــــۆ ‌چی‌یه‌‌؟
دلبرم از این فکر ناخوشایند منظورت چیه؟

بۆچی پێت وایه‌ده‌بێ ڕۆژێ له‌بـــــــــیرم بــــــــه‌ریه‌وه
چرا فکر میکنی روزی باید فراموشم کنی

بۆ ده‌خولقێنی له‌دڵتا بیری ئه‌و نــــــــاخۆشـــــــــی‌یه‌‌؟
این فکر ناخوشاین چرا به دلت راه میدهی؟

تازه‌داستانی ئه‌وینمان مه‌تنی خۆی ده‌س‌پـــــــــێده‌کا
تازه متن داستان ما شروع میشود

تۆ ده‌ڵێی ئاخۆ چلۆن بێ چه‌ند و چۆنی حاشـــــــــــیه
‌تو میگی اندازه حاشیه اش چقدر باشد

په‌رچه‌مت لاده‌له‌ســـــه‌ر چاوت له‌چــــــــاوم وردبه‌وه
گیسویت را روی چشمات کنار بزن به چشمام خیره شو

چۆن ده‌بینی حاڵی من به‌و چاوه‌مه‌ســــت و هێدی‌یه‌؟
با این چشمان مست و آرامت حال من را چطور می بینی

بۆ مه‌گه‌ر ڕه‌مز و نیشانه‌ی ویستنی بێ‌خـــــــه‌وشی من
چرا مگر رمز و نشانه ی خواستن بی عیب من

تۆ به‌دی ناکه‌ی ده‌چاوم دا که‌وه‌ک ڕۆژ دیــــــــــاری‌یه
‌تو احساس نمی کنی درون چشمام که مثل خورشید نمایان هست

ئه‌و بڵێسه‌ئاوره‌ی دایم له‌سیـــــــــــنگم ســـــــــه‌ر ده‌کا
این لهیب آتشی که دایم تو سینم شعله ور می شود

هه‌ستی پێ‌ناکه‌ی مه‌گه‌ر؟ پێـــــــموایه‌چاوت لێ نیه‌!
فکر میکنم نمی بینی ، احساس نمی کنی مگر؟

ده‌نگی گریـــــــــانی دڵی دێوانـــــــــــــــه‌مت ناگاته‌گوێ
صدای شیون دل دیوانه ام به گوشت نمی رسد

ڕۆژ و شه‌و تۆی لێم ده‌وێ دایــــــــــم خه‌ریکی زاری‌یه؟
شب و روز تو را از من می خواهد ، دایم مشغول گریه است

ماڵی دڵ بێجگه‌له‌تۆ ده‌رکه‌ی لــــــــــه‌که‌س ناکاته‌وه
خانه ی دل به جزء تو کسی را راه نمی دهد

هاوده‌می ژینی منـــــــــــــه‌تا مـــــــــردن ئه‌و دڵداری‌یه
این عشق تا مردن همدم زندگی من است

خۆشه‌ویستیت وا له‌گه‌ڵ خوێن و ڕوحـــی من تێکه‌ڵه
‌ دوست داشتنت طوری با خون و روح من در آمیخته

پێت‌بگه‌م، یان پێت‌نه‌گه‌م وه‌سـڵه‌، له‌کوێ ناکامی‌یه
‌بهت برسم یا نرسم رسیدن است ، کجاش ناکامییه

گیانه‌که‌م سه‌برم نــــــــه‌ما، ناڵـه‌و کوڵی دڵ کوشتمی
عزیزم صبرم سر رسید ، ناله و شیون دل من را کشت

ماچه‌که‌ت ده‌رمانه‌مردم له‌و هه‌مـــــــوو بێ‌سه‌بری‌یه
‌بوسه ات مرهم است، مُردم از این همه بی صبری ها

حه‌قته‌ئه‌و کاته‌ی ده‌ڵێی شێتی، به‌ڵام " ئه‌تۆ "ئاشق
توی "عاشق" حق داری که بگی دیوانه ای

چاک بزانه‌خۆشه‌ویستیی تۆیــــــه‌هۆی ئه‌و شێتی‌یه‌‌
خوب درک کن که از دوست داشتن توست این دیوانگی
********
این شعر سروده ی شاعر توانا و مستعد کرد " استاد عاشق " است<

ئازادی

شینم گه لێک گێڕا و شـــادیم کــه م دیوه
خۆشی ده ڵێن هـــه یه ، بـــه لام نه م دیوه
هه ڵوه دا بـــووم له دووی پـــه ری ئازادی
تووشی نه بووم نــه له و دیو نـــه له م دیوه
هێمن

بنچینه ی گه لی کورد

به پێــی به ڵـگه کانی مێژویی ، نه ته وه ی کورد سێ هه زار سـاڵ به ر له په یدا بوونی حه زره تــی عیسـا له داوێنی شاخه کانی زهگڕۆسدا به ناوه کانی : "گووتی ، لۆلۆ ، کاسی ، میتانی ، سۆباری ،نایری ، مانایی ،کوردۆک ، خالیدی " زۆرتر به ڕه وشی کۆچه رایه تی ژیاون ، له پاشان له ساڵانی ﴿٧٠٠﴾ تا﴿٥٥٠﴾ ی زاییندا ده و ڵه تێکی به هێز و ده سه ڵاتداریان به ناوی ده وڵه تی ماد پێک هێناوه ـ
هه ندێ له میژوونووسان لایان وایه که ئاریایی کان له هه زاره ی سێهه می پێش زایین له باشووری ڕووسه وه به سهر باکووری قه وقاس و ده ریای ڕه ش دا کۆچیان کردووه ته خۆرئاوای ئاسیا و له وێدا بوون به دوو به ش ، به شێکیان چوونه ته ئورووپا نه ته وه کانی ئورووپایی ئێستایان پێکهێناوه و به شه که ی تریان هاتونه ته خۆرئاوای ناوه ڕاست و ماوه ی هه زار ساڵ له وێدا جێگربوون و پاشان ڕویان کردووته باکووری ئێران ـ
له پاش ماوه یه ک ئه م به شه ش بوون به دوو ده سته ، ده ستیکیان ڕوویان کردووته هیند و له په نجابدا نیشته جێ بوون و گه لی ئیندیان لێکه وتووته وه ـ ده ســـته ی تریان به ناو ئێراندا بلاو بوونه ته وه و به ناوی ئێرانی ناو و ناوبانگیان ده رکردووه ـ
ّّّّئه و ده سته ی که وا له ئێراندا بڵاو بوونه ته وه ، به ره به ره زۆر بوون و بوون با دو ڕێچکه ، ڕێچکه یه کیان له ده شته کانی ئێران دا نیشته جێ بوون و به ناوی پارسی ناو و ناوبانگیان دهرکودووه ئه وانه شدان که هه ر به ڕه وشتی کۆچه رایه تی ماونه ته وه ، له سه ر شاخه کانی زاگڕۆس و ئاڕاڕاتدا په ل په ل بوونه ته وه و ده وڵه تێکیان به ناوی ماد دامه زراندووه ـ
که وا بوو فارسه کان ده چنه وه سه ر هه خامه نه شییه کان و کورده کانیش ده چنه وه سه ر ماده کان ـ



Powered for Blogger by Blogger templates